In dit geval hebben we alleen gebruik gemaakt van autosomaal recessieve
mutaties. Er zijn echter meerdere soorten (zoals op vorige pagina vernoemd).
Je hebt geslachtsgebonden verervingen, recessieve verervingen en dominante verervingen.
Een zebravinken heeft 9 paar chromosomen. 8 paar 'normale' chromosomen of autosomen (vandaar de term autosomaal) en 1 paar geslachtschromosomen (deze bepalen het geslacht, vandaar ook de naam).
Voor de dominante en recessieve vererving bekijken we de autosomen. Daarom dat we spreken van autosomaal recessief en autosomaal dominant. Dominant is 'baas over' recessief.
Bij recessieve mutaties (vb zwartborst) kan het genenpaar twee dezelfde genen bevatten (vol dus) of slechts één van deze genen bevatten (split dus). Bij dominante vererving kan dat, bij de zebravink, slechts steeds het tweede geval zijn (er bestaan geen dubbelfactorige blackfacen).
Geslachtsgebonden mutaties (bruin, bleekrug en masker) zijn net zoals de wildkleur (grijs) op de geslachtschromosomen gelegen, vandaar de naam 'geslachts-gebonden'. Dit zorgt ervoor dat de kleur van de jongen afhangt van de koppeling van de ouders. Bij recessieve vererving geeft een grijze zwb man x een split/zwb grijze pop dezelfde uitkomst als de paring grijze/zwb man x zwb grijze pop. Bij de geslachtsgebonden vererving gaat die regel niet op. De paring grijs x bruin geeft niet hetzelfde als bruin x grijs. Dus de kleur van de jongen hangt af van hun geslacht.
Bekijken we bijvoorbeeld de koppeling grijs x bruin. Als daar een pop wordt uitgeboren, dan kan die enkel grijs zijn. Als er een man wordt uit geboren, kan die enkel grijs split bruin zijn.
De andere koppeling (bruin x grijs) geeft enkel bruine poppen en enkel grijze mannen split bruin.
Een zebravink man heeft 2 X-chromosomen, een pop één X-chromosoom en één Y-chromosoom (bevat veel minder genen dan het X-chromosoom, en wordt soms onterecht als loos of ledig beschouwd). Een jonge man heeft dus ook XX een jonge pop XY.
De vorming van de "gameten" (geslachtscellen) verloopt zo: vader (X1 X2) x moeder (X3 Y) geeft:
X1 X3 --> man
X2 X3 --> man
X1 Y --> pop
X2 Y --> pop
Hieruit volgt dat de kleur van de vader rechtstreeks die van de dochters bepaalt. De Y-chromosoom die ze van hun moeder krijgen, heeft er immers geen invloed op. De kleur van de jonge mannetjes hangt af van de 'mengeling' van beide ouders.
Meervoudige mutatiereeks;
We spreken van een Meervoudige mutatiereeks,
wanneer een gen van de wildfactor meer dan eens is
gemuteerd. Dit houdt in dat een vogel nooit beide
genen kan bezitten. Bij de zebravinken hebben we
maar 1 "MM-reeks" dit zijn de mutaties bleekrug en
masker. Wanneer we deze 2 toch met elkaar paren,
zullen we zien dat bleekrug dominant is over masker
en dat alle jongen bleekrug zullen zijn.
Dubbelfactorige dominante factoren
Voor zover bekend bestaan er geen zebravinken die in een genenpaar 2 keer dezelfde dominante mutatie bezitten. Bij deze vogels treedt de lethaal factor op. Deze is dodelijk en de vogels sterft af in het ei.
Download hier het hele bestand in word formaat met extra oefeningen!
Download hier de antwoorden op de extra oefeningen!
